Trẻ sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, người còn lại là người nước ngoài, được đăng ký khai sinh theo thủ tục có yếu tố nước ngoài tại Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, theo phân cấp sau 1/7/2025. Ngoài giấy tờ thông thường, hồ sơ có giấy tờ tuỳ thân của bên nước ngoài và văn bản thoả thuận chọn quốc tịch cho con nếu cha mẹ chọn.
Điều làm thủ tục này khác khai sinh thông thường không nằm ở tờ khai, mà ở ba quyết định cha mẹ phải chốt trước: con mang quốc tịch nào, họ tên viết thế nào cho dùng được ở cả hai nước, và sau khi có giấy khai sinh Việt Nam thì đăng ký với nước kia ra sao. Bài này đi theo thứ tự đó. Phần cân nhắc chọn quốc tịch đã có bài riêng ở trang chuyên về quốc tịch trong cụm; ở đây chỉ nói phần giấy tờ hộ tịch.
Nơi đăng ký và vì sao không phải khai sinh thông thường
Luật Hộ tịch 2014 xếp việc khai sinh cho trẻ có cha hoặc mẹ là người nước ngoài vào nhóm đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài. Trước đây, nhóm việc này do cơ quan cấp trên xã giải quyết. Từ 1/7/2025, khi chính quyền địa phương tổ chức hai cấp, việc đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài được giao về Uỷ ban nhân dân cấp xã. Bạn nên hỏi bộ phận một cửa nơi cư trú để biết họ đang tiếp nhận thế nào, vì hướng dẫn chuyển tiếp có thể tiếp tục được điều chỉnh.
Nơi đăng ký thường là nơi cư trú của cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam. Trường hợp cả cha mẹ đều sống ở Việt Nam nhưng ở hai địa phương khác nhau, cha mẹ thoả thuận chọn nơi đăng ký theo quy định.
Thủ tục có yếu tố nước ngoài thường cần nhiều giấy tờ hơn và có thể lâu hơn khai sinh thông thường, vì cán bộ phải kiểm tra giấy tờ nước ngoài và văn bản thoả thuận quốc tịch. Cần chú ý thời hạn đăng ký khai sinh: cha mẹ có trách nhiệm đăng ký trong thời hạn luật định kể từ ngày sinh, nên chuẩn bị giấy tờ của bên nước ngoài ngay từ khi mang thai.
Giấy tờ thường cần
Thành phần hồ sơ cụ thể do nơi tiếp nhận hướng dẫn; bảng dưới là các nhóm giấy tờ hay gặp và lưu ý cho từng nhóm.
| Giấy tờ | Lưu ý |
|---|---|
| Tờ khai đăng ký khai sinh | Khai đúng họ tên cha mẹ theo giấy tờ tuỳ thân; tên người nước ngoài chép đúng hộ chiếu |
| Giấy chứng sinh do cơ sở y tế cấp | Kiểm tra tên mẹ, ngày giờ sinh ngay khi nhận từ bệnh viện |
| Hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay hộ chiếu của bên nước ngoài | Mang bản chính để đối chiếu |
| Giấy tờ tuỳ thân, giấy tờ cư trú của bên Việt Nam | Căn cước còn hạn, thông tin cư trú cập nhật |
| Giấy chứng nhận kết hôn nếu cha mẹ đã kết hôn | Kết hôn ở nước ngoài thì nên ghi chú kết hôn trước, hoặc hỏi nơi tiếp nhận cách xử lý |
| Văn bản thoả thuận chọn quốc tịch cho con | Bắt buộc khi cha mẹ chọn quốc tịch; xem mục dưới |
Nếu cha mẹ chưa kết hôn và người cha là người nước ngoài, việc ghi tên cha vào giấy khai sinh cần thủ tục nhận cha con; trường hợp này có bài riêng trong danh mục khai sinh ca khó của trang.
Văn bản thoả thuận chọn quốc tịch: chỗ quyết định nhiều nhất
Khi nào cần. Theo Luật Quốc tịch Việt Nam, trẻ sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, người kia là công dân nước ngoài, thì có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thoả thuận bằng văn bản vào thời điểm đăng ký khai sinh. Trường hợp trẻ sinh trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ không thoả thuận được việc chọn quốc tịch thì trẻ có quốc tịch Việt Nam. Luật Quốc tịch đã được sửa đổi năm 2025; bạn đối chiếu bản hiện hành.
Chọn quốc tịch Việt Nam. Cha mẹ lập văn bản thoả thuận chọn quốc tịch Việt Nam cho con, nộp kèm hồ sơ khai sinh. Nội dung văn bản cần có thông tin của cha, mẹ, của trẻ và ý chí chọn quốc tịch rõ ràng, có chữ ký của cả hai.
Chọn quốc tịch nước ngoài. Nếu cha mẹ chọn quốc tịch của bên nước ngoài cho con, theo hướng dẫn hộ tịch hiện hành, văn bản thoả thuận phải có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền của nước đó về việc trẻ có quốc tịch nước đó. Nghĩa là cha mẹ phải liên hệ cơ quan đại diện của nước kia trước khi nộp hồ sơ khai sinh ở Việt Nam.
Trẻ có thể có thêm quốc tịch kia không. Luật của nước kia có thể tự trao quốc tịch cho trẻ theo huyết thống dù giấy khai sinh Việt Nam ghi quốc tịch Việt Nam. Việc trẻ mang hai quốc tịch do pháp luật hai nước cùng quyết định; phần này nên đọc ở trang chuyên về quốc tịch.
Quê quán, dân tộc, họ của con: những ô dễ lúng túng
Họ của con. Theo pháp luật Việt Nam, họ của con theo họ cha hoặc họ mẹ theo thoả thuận. Với gia đình có bên nước ngoài, nên chọn họ dùng được ở cả hai nước; nếu luật nước kia bắt con mang họ cha, chọn họ khác ở giấy khai sinh Việt Nam sẽ khiến hai bộ giấy tờ lệch họ ngay từ đầu.
Quê quán. Luật Hộ tịch quy định quê quán của con xác định theo quê quán của cha hoặc mẹ theo thoả thuận của cha mẹ hoặc theo tập quán. Khi một bên là người nước ngoài, cách ghi quê quán theo bên đó nên hỏi trực tiếp cán bộ hộ tịch trước khi điền tờ khai, để tránh phải sửa sau.
Dân tộc. Dân tộc của con xác định theo dân tộc của cha hoặc mẹ theo thoả thuận. Nếu một bên là người nước ngoài, cách ghi ô này cũng nên hỏi cán bộ khi nộp hồ sơ. Việc xác định lại dân tộc sau này có điều kiện riêng, nên chọn kỹ ngay từ đầu.
Quốc tịch. Ô quốc tịch của con ghi theo văn bản thoả thuận của cha mẹ, hoặc theo quy định của Luật Quốc tịch khi không có thoả thuận. Đây là ô quan trọng nhất trên trích lục, cần kiểm tra kỹ khi nhận.
Thông tin của bên nước ngoài. Họ tên, ngày sinh, quốc tịch ghi theo hộ chiếu. Nơi cư trú ghi theo giấy tờ cư trú hợp lệ tại Việt Nam, hoặc nơi cư trú ở nước ngoài nếu người đó không cư trú ở Việt Nam.
Các bước từ bệnh viện tới trích lục khai sinh
Trình tự gợi ý cho gia đình, tính từ lúc còn mang thai:
- Khi còn mang thai, hỏi cơ quan đại diện của nước bên kia: con có tự động mang quốc tịch nước đó không, họ cần giấy tờ gì để đăng ký công dân và làm hộ chiếu cho con, tên của con có quy tắc gì.
- Cha mẹ thống nhất quốc tịch và họ tên của con, kiểm tra tên dùng được ở cả hai hệ giấy tờ.
- Nhận giấy chứng sinh tại bệnh viện, kiểm tra từng dòng.
- Lập văn bản thoả thuận chọn quốc tịch; nếu chọn quốc tịch nước ngoài thì xin xác nhận của cơ quan nước đó.
- Nộp hồ sơ tại Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của bên Việt Nam, hoặc qua cổng dịch vụ công nếu nơi đó tiếp nhận trực tuyến cho loại việc này.
- Nhận trích lục khai sinh, kiểm tra họ tên, ngày sinh, quốc tịch của con và thông tin cha mẹ.
Nếu bên nước ngoài không biết tiếng Việt, nên đi cùng người phiên dịch khi nộp hồ sơ và khi ký các văn bản, để chắc chắn mọi người hiểu nội dung mình ký.
Sau khi có giấy khai sinh Việt Nam: đăng ký với nước kia và làm hộ chiếu
Có giấy khai sinh Việt Nam mới là nửa đầu. Nếu con có thể mang thêm quốc tịch của bên nước ngoài theo luật nước đó, cha mẹ thường phải đăng ký con với cơ quan đại diện của nước kia tại Việt Nam để được cấp giấy tờ công dân, hộ chiếu. Cơ quan đó thường yêu cầu trích lục khai sinh Việt Nam đã chứng nhận lãnh sự và dịch sang ngôn ngữ của họ.
Khi làm hộ chiếu Việt Nam cho con, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh sẽ dựa vào thông tin trên giấy khai sinh và dữ liệu dân cư. Nếu con đã có hộ chiếu nước ngoài, nên kiểm tra họ tên trên hai hộ chiếu có khớp không; lệch họ tên giữa hai nước gây phiền khi xuất nhập cảnh và làm thị thực.
Trẻ có quốc tịch Việt Nam được cấp số định danh cá nhân khi đăng ký khai sinh. Dù trẻ dưới 14 tuổi có thể được cấp căn cước theo nhu cầu, gia đình nên giữ trích lục khai sinh cẩn thận, vì đây là giấy gốc cho mọi thủ tục về sau.
Lỗi hay gặp khiến hồ sơ phải bổ sung
Từ kinh nghiệm thực tế, những lỗi sau làm chậm việc khai sinh có yếu tố nước ngoài nhiều nhất:
- Tên cha hoặc mẹ người nước ngoài trên tờ khai không khớp hộ chiếu: thiếu tên đệm, đảo thứ tự, sai một chữ cái.
- Cha mẹ kết hôn ở nước ngoài nhưng chưa ghi chú kết hôn, cán bộ không có căn cứ ghi quan hệ cha con ngay.
- Chọn quốc tịch nước ngoài cho con nhưng văn bản thoả thuận chưa có xác nhận của cơ quan nước đó.
- Hộ chiếu của bên nước ngoài sắp hết hạn hoặc thị thực, giấy tờ cư trú không còn giá trị vào thời điểm nộp.
- Để quá thời hạn đăng ký khai sinh vì chờ giấy tờ từ nước ngoài, trong khi có thể chuẩn bị từ trước khi sinh.
Chuẩn bị sớm từ khi mang thai, nhất là phần liên hệ cơ quan đại diện của nước kia, giúp gia đình tránh gần hết những lỗi trên.
Câu hỏi thường gặp
Con sinh ở Việt Nam có cha người nước ngoài, mẹ người Việt thì khai sinh ở đâu?
Theo phân cấp sau 1/7/2025, việc khai sinh có yếu tố nước ngoài được giao cho Uỷ ban nhân dân cấp xã, thường là nơi cư trú của người mẹ là công dân Việt Nam. Bạn nên hỏi bộ phận một cửa nơi cư trú để biết thành phần hồ sơ và cách tiếp nhận hiện hành.
Cha mẹ không thống nhất được quốc tịch cho con thì sao?
Theo Luật Quốc tịch Việt Nam, trẻ sinh trên lãnh thổ Việt Nam có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam mà cha mẹ không thoả thuận được việc chọn quốc tịch thì trẻ có quốc tịch Việt Nam. Luật đã được sửa đổi năm 2025, nên đối chiếu bản hiện hành.
Chọn quốc tịch nước ngoài cho con có cần giấy gì thêm không?
Theo hướng dẫn hộ tịch hiện hành, văn bản thoả thuận chọn quốc tịch nước ngoài phải có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền nước đó về việc trẻ có quốc tịch nước đó. Bạn cần liên hệ cơ quan đại diện của nước kia trước khi nộp hồ sơ khai sinh.
Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn thì giấy khai sinh có ghi tên cha người nước ngoài không?
Không tự ghi. Muốn ghi tên cha trong trường hợp cha mẹ chưa kết hôn, cần làm thủ tục nhận cha con, có thể kết hợp khi đăng ký khai sinh nếu đủ điều kiện. Danh mục khai sinh ca khó của trang có bài riêng về trường hợp này.
Con có giấy khai sinh Việt Nam rồi có làm hộ chiếu nước ngoài cho con được không?
Tuỳ luật của nước kia. Nếu nước đó trao quốc tịch cho con theo huyết thống, cha mẹ đăng ký con tại cơ quan đại diện nước đó, thường kèm trích lục khai sinh Việt Nam đã chứng nhận lãnh sự và dịch. Việc mang hai quốc tịch do pháp luật hai nước quyết định.
Tên của con có được đặt theo tiếng nước ngoài không?
Nếu con mang quốc tịch Việt Nam, Bộ luật Dân sự yêu cầu tên bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc khác của Việt Nam. Nếu cha mẹ chọn quốc tịch nước ngoài cho con, nên hỏi trước nơi đăng ký về cách ghi tên trên giấy khai sinh.